Od tłumacza: To jest tylko tłumaczenie tekstu ze strony http://www.fedorafaq.org/. Uwagi o błędach w tłumaczeniu proszę zgłaszać na adres e-mail: wojciech -dot- zak -at- fedorapl -dot- org lub jakub -dot- gromek -at- fedorapl -dot- org.

Ogólnie

Celem tej strony jest przybliżenie podstaw używania Linuksa i Fedory. Dobrze jest znać te podstawy przed przeczytaniem nieoficjalnego FAQ.

Spis treści

Podstawy Linuksa

1. Czym jest konsola/terminal? Jak mogę "uruchomić konsolę/terminal?"
2. Kim jest root? Jak mogę "przelogować się na roota?"
3. Zainstalowałem program, jak go uruchomić?
4. Co to jest poziom uruchamiania?
5. Jak uruchomić system w trybie tekstowym (bez środowiska graficznego)?
6. Jak mogę coś uruchomić przy starcie komputera?
7. Jak zresetować hasło roota?

Podstawy Fedory

1. Co to jest "usługa?" Jak zarządzać usługami w Fedorze?
2. Co to jest tryb ratunkowy i jak go włączyć?

FAQ

Podstawy Linuksa

1. P: Czym jest konsola/terminal? Jak mogę "otworzyć konsolę/terminal?"
   Odp: "Konsola" to sposób wprowadzania poleceń do komputera. To może brzmieć trochę dziwnie, ale tak naprawdę jest bardzo, bardzo fajne i łatwe gdy się już do tego przyzwyczaisz. Fedora może być dla Ciebie systemem całkiem graficznym oraz całkiem tekstowym. Najlepiej jest używać obu trybów w zależności od tego, w którym z nich dane zadanie jest łatwiejsze do wykonania.

   Konsoli można używać wewnątrz środowiska graficznego lub na całym ekranie jako terminal.

   By uruchomić konsolę w środowisku graficznym:

   1. Wejdź do systemowego menu. To może być albo logo Fedory na pasku, albo mała stopa, mały pingwin bądź też litera K (w zależności od używanego środowiska).
   2. W menu Narzędzia systemowe znajdź Terminal i kliknij na niego.

   By przełączyć cały ekran na terminal, wciśnij Ctrl+Alt+F1. Możesz przełączać między sześcioma różnymi terminalami używając kombinacji klawiszy od Ctrl+Alt+F1 do Ctrl+Alt+F6. Kombinacja Ctrl+Alt+F7 spowoduje powrót do środowiska graficznego

2. P: Kim jest root? Jak mogę "przelogować się na roota?"
   Odp: "root" to użytkownik, który może kontrolować wszystko w komputerze. Czasem nazywamy go też "superużytkownikiem" (ang. superuser).

   By przelogować się na roota, musisz wpierw uruchomić konsolę. Następnie wpisujesz:

   su -

   Zauważ, że znak "-" jest bardzo ważny - dzięki niemu będziesz mieć łatwy dostęp do wszystkich poleceń komputera.

   Następnie musisz wpisać hasło roota. Zostało ono ustawione podczas instalacji Fedory.

   Jeśli do "otwarcia konsoli" użyłeś metody, w której przełączasz cały ekran na terminal, wystarczy, że wpiszesz "root" jako "Login" i podasz poprawne hasło.

3. P: Zainstalowałem program, jak go włączyć? (Zaktualizowano 1 czerwca 2007)
   Odp: Najpierw rozejrzyj się w menu na pasku. Sporo programów dodaje się tam automatycznie po instalacji.

   Jeśli programu jednak nie ma w menu, musisz użyć konsoli by go włączyć. Większość programów jest uruchamiana po swoich nazwach. Na przykład: by uruchomić Firefoksa, po prostu włączasz konsolę i wpisujesz:

   firefox

   Możesz także wpisać tylko początek nazwy polecenia i nacisnąć Tab. Więc wpisujesz:

   fir[Tab]

   I nazwa firefox zostaje automatycznie dopełniona. Jeśli co najmniej jedno polecenie będzie się zaczynać od fir, usłysysz dzwonek systemowy. Wtedy naciskasz Tab jeszcze raz i zobaczysz listę wszystkich programów w komputerze, których nazwa zaczyna się tymi literami.

   Jeśli nie potrafisz odnaleźć nazwy polecenia, ale wiesz nazwę pakietu, z którego to polecenie ma pochodzić, spróbuj wypisać listę aplikacji z danego pakietu:

   rpm -ql packagename | grep bin

4. P: Czym jest poziom uruchamiania (runlevel)?
   Odp: Poziom uruchamiania to liczba, która mówi, w którym "trybie" chcesz uruchomić komputer. Na przykład, poziom uruchamiania 5 to tryb graficzny, a poziom uruchamiania 3 to tryb tekstowy. Poziom uruchamiania 1 to tryb "single-user" (pojedynczego użytkownika) używany do rozwiązywania problemów.

   Są trzy metody zmiany poziomu uruchamiania:

   • Gdy komputer jest włączony:
     1. Uruchom konsolę.
     2. Przeloguj się na roota:

        su -

     3. Wpisz:

        init numer

        gdzie numer jest numerem poziomu uruchamiania, na który chcesz się przełączyć.

     Następnie zostanie zmieniony poziom uruchamiania.

   • Podczas uruchamiania komputera:
     1. Gdy uruchamiasz komputer pojawia się okno programu GRUB (to, w którym wybierasz system operacyjny). Wybierz z listy Fedorą, którą chcesz uruchomić, ale naciśnij klawisz a zamiast Enter.
     2. Zobaczysz linię podobną do tej:

        kernel /vmlinuz-2.6.9-1.667 ro root=LABEL=/ acpi=on rhgb quiet

        Dodaj numer poziomu uruchamiania na końcu linii i wciśnij Enter Na przykład: by uruchomić system w trybie tekstowym linia powinna wyglądać tak:

        kernel /vmlinuz-2.6.9-1.667 ro root=LABEL=/ acpi=on rhgb quiet 3

     To sprawi, że zostaniesz zalogowany w innym poziomie uruchamiania tylko jeden raz - nie jest to zmiana na stałe.

   • Zmiana domyślnego systemu logowania na stałe:
     1. Uruchom konsolę.
     2. Przeloguj się na roota:

        su -

     3. Otwórz plik /etc/inittab w dowolnym edytorze tekstowym:

        gedit /etc/inittab

     4. Znajdź linię:

        id:numer:initdefault:

        gdzie numer jest numerem aktualnego domyślnego poziomu uruchamiania (prawdopodobnie 5).

     5. Zmień numer w środku linii na numer odpowiedniego poziomu uruchamiania, który ma być domyślny dla systemu. Na przykład: by system uruchamiał się domyślnie w trybie tekstowym, linia powinna wyglądać tak::

        id:3:initdefault:

     Dzięki temu system będzie się automatycznie uruchamiał na nowym poziomie uruchamiania.

   (Dzięki Ilja Kogan za inspirację do napisania tego pytania i trochę oryginalnego tekstu.)

5. P: Co zrobić, by system uruchamiał się w trybie tekstowym (bez środowiska graficznego)
   Odp: Tryb tekstowy to 3. poziom uruchamiania. Jeśli chcesz uruchamiać system w trybie tekstowym, zobacz porady w pytaniu o poziom uruchamiania powyżej i zmień swój poziom uruchamiania na 3.
6. P: Jak mogę coś uruchomić przy uruchamianiu komputera?
   Odp: Są dwie możliwości - albo coś uruchamiasz zanim ktokolwiek się zaloguje, albo zaraz po zalogowaniu.

   By uruchomić dane polecenie tuż po starcie systemu zanim ktokolwiek się zaloguje, dodaj to polecenie do /etc/rc.local:

   1. Uruchom konsolę.
   2. Przeloguj się na roota roota:

      su -

   3. Otwórz plik w dowolnym edytorze tekstowym:

      gedit /etc/rc.local

   4. Dodaj polecenie, które chcesz uruchamiać przy starcie na końcu pliku.

   Jeśli chcesz, by program uruchamiał się tuż po zalogowaniu:

   1. Zaloguj się.
   2. Czekaj aż system będzie gotowy do pracy i uruchom tylko i wyłącznie ten program, który ma się włączać automatycznie przy starcie.
   3. Wyloguj się i zaznacz opcję "Zapisz ustawienia".

   Od teraz, po zalogowaniu, program będzie się automatycznie uruchamiał. Jeśli chcesz wyłączyć to automatyczne uruchamianie, po prostu:

   1. Zaloguj się.
   2. Wyłącz program, który ma się już nie uruchamiać.
   3. Wyloguj się i zaznacz opcję "Zapisz ustawienia".

   Opcja "Zapisz ustawienia" powoduje, że system będzie domyślnie wyglądał dokładnie tak, jak tuż przed wylogowaniem.

   (Dzięki Ilja Kogan za pytanie i oryginalny tekst.)

7. P: Jak zresetować hasło roota?
   Odp: Jeżeli nie pamiętasz hasła roota i chcesz je zmienić - jest to możliwe. Musisz się tylko zalogować w "trybie pojedynczego użytkownika" (single user mode). Musisz mieć do swojego komputera fizyczny dostęp - tej operacji nie można wykonać zdalnie:

   1. Postępując zgodnie z poradami z pytania o poziom uruchamiania (konkretniej, w sekcji "Podczas uruchamiania komputera" uruchom komputer w poziomie uruchamiania 1.
   2. Ustaw nowe hasło roota poleceniem:

      passwd

      I wpisz nowe hasło, kiedy zostaniesz o to poproszony.

   3. Uruchom ponownie komputer i od tego czasu będzie można zalogować się na roota używając nowego hasła.

   (Dzięki Mark Senn za zasugerowanie napisania tego pytania.)

Podstawy Fedory

1. P: Co to jest "usługa"? Jak zarządzać usługami w Fedorze?
   A: "Usługa" to program, który uruchamia się automatycznie w trakcie uruchamiania komputera po czym działa w tle. Na przykład usługa "network" (sieć) ustawia połączenie z internetem i nadzoruje jego poprawne działanie.

   W Fedorze usługami można zarządzać na dwa sposoby. Jeden sposób to użycie narzędzi graficznych, a drugi to użycie linii komend. Jeżeli nie jesteś w środowisku graficznym, użyj metody z linią komend.

   Użycie narzędzia graficznego, które znajduje się w menu System - > Administracja - > Usługi:

   • Sprawdzanie czy usługa jest włączona: Wybierz daną usługę na liście i jej status pokazany jest w polu "Stan".
   • Uruchamianie usługi: Wybierz daną usługę na liście i kliknij Uruchom.
   • Zatrzymywanie usługi: Wybierz daną usługę na liście i kliknij Zatrzymaj.
   .
   • Ustawienie automatycznego startu usługi przy włączaniu systemu: Wybierz daną usługę na liście i zaznacz pole wyboru obok niej.
   • Wyłączenie automatycznego startu usługi przy włączaniu systemu: Wybierz daną usługę na liście i odznacz pole wyboru obok niej.

   Użycie linii komend (zastąp nazwa_usługi nazwą danej usługi):

   Musisz być rootem, by poniższe polecenia zadziałały.

   • Sprawdzanie czy usługa jest włączona:

     service nazwa_usługi status

   • Uruchamianie usługi:

     service nazwa_usługi start

   • Zatrzymywanie usługi:

     service nazwa_usługi stop

   • Ustawienie automatycznego startu usługi przy włączaniu systemu:
     1. Uruchom program ntsysv:

        ntsysv

     2. Znajdź usługę na liście i kliknij spację, by ją włączyć. Usługi oznaczone znakiem * będą się uruchamiały automatycznie przy starcie.
   • Wyłączenie automatycznego startu usługi przy włączaniu systemu:
     1. Uruchom program ntsysv:

        ntsysv

     2. Znajdź usługę na liście i kliknij spację, by ją wyłączyć. Usługi oznaczone znakiem * będą się uruchamiały automatycznie przy starcie.

   (Dzięki Sindre za tekst do tego pytania!)

2. P: Co to jest tryb ratunkowy (rescue mode) i jak go włączyć?
   Odp: Tryb ratunkowy to niewielkie środowisko Fedory uruchamiane wprost z płyty CD lub dysku USB zamiast z twardego dysku komputera. Jak sama nazwa wskazuje, tryb ratunkowy służy do uratowania Cię przed czymś. W trybie ratunkowym możesz montować i edytować pliki, np. konfiguracyjne i dzięki temu rozwiązywać problemy.

   By uruchomić środowisko ratunkowe użyj jednej z poniższych metod:

   1. Uruchom system z instalacyjnej płyty CD/DVD lub dysku USB.
   2. Uruchom system z 1. płyty CD Fedory.

   Po zastosowaniu jednej z powyższych metod, wpisz poniższe polecenie po znaku zachęty:

   linux rescue

   Nowe wersje Fedory są udostępniane w postaci LiveCD/LiveDVD, które także mogą posłużyć do ratowania komputera.